 |
| ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਚੋਪੜਾ |
ਲੁਧਿਆਣਾ, 28 ਜਨਵਰੀ, 2026 (ਨਿਊਜ਼ ਟੀਮ): ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅਕਸਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਇਸ ਮੌਸਮੀ ਵਾਧੇ ਨੂੰ “ਮੇਰੀ ਕਰਿਸਮਸ ਕੋਰੋਨਰੀ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯਾਦ ਦਿਲਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਠੰਢੇ ਮਹੀਨੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਦਿਲ ’ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਠੰਢਾ ਮੌਸਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਤੁਰਨਾ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ, ਆਦਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਿਆ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਰਦੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਠੰਢ ਕਾਰਨ ਨਲੀਆਂ ਦਾ ਸੁੱਕੜਣਾ, ਅਚਾਨਕ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ, ਮੌਸਮੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜਿਵੇਂ ਫਲੂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਵਾਧੂਆਂ ਆਦਤਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਲ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਖਤਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਰਦੀ ਦਿਲ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਬਾਅ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਖਤਰਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ‘ਸਹਿ ਲੈਣ’ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਇਲਾਜ ਜਾਨ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।”
ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਖਤਰਾ ਕਿਉਂ ਵਧਦਾ ਹੈ
• ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਸੁੱਕੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧਦਾ ਹੈ
• ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਲਦੀ ਜਮਦਾ ਹੈ
• ਅਚਾਨਕ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਥੱਕੇ ਹਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ
• ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੀ ਗਤੀ ਹੌਲੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ
• ਭਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਿਲ ’ਤੇ ਬੋਝ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ
• ਫਲੂ ਵਰਗੀਆਂ ਮੌਸਮੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ
• ਜਜ਼ਬਾਤੀ, ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਤਣਾਅ ਵੀ ਦਿਲ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
• ਧੁਮਰਪਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਉੱਚ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਵਾਲੇ ਲੋਕ
• ਵਜ਼ਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਘੱਟ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ
• ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਜਾਂ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ
• ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇ
ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ
• ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਅਸੁਵਿਧਾ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੇ ਜਾਂ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਵੇ
• ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਜਬੜੇ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ, ਜਕੜਨ, ਭਰਾਵਟ ਜਾਂ ਦਰਦ
• ਸਾਹ ਘੱਟ ਆਉਣਾ, ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ
• ਠੰਢਾ ਪਸੀਨਾ, ਮਤਲੀ, ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਹਲਕਾਪਣ
ਇਸ ਸਰਦੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ
• ਗਰਮ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਠੰਢ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ
• ਨਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਘੱਟ ਕਰੋ ਅਤੇ ਧੁਮਰਪਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ
• ਸਰਗਰਮ ਰਹੋ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਵਰਕਆਊਟ ਤੋਂ ਬਚੋ
• ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਦੀ ਦਾ ਤਣਾਅ ਦਿਲ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ
• ਛਾਤੀ ਦਰਦ, ਸਾਹ ਘੱਟ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ
• ਆਪਣੇ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜਿਸਟ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੋ ਅਤੇ ਰੁਟੀਨ ਚੈੱਕ-ਅਪ ਨਾ ਛੱਡੋ
• ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖੋ